Newsletter "Stosunków Międzynarodowych"

dostarcza 
Podaj swój adres e-mail:


USA w sondażach

Działy Artykułu: 
Autorzy: 
Damian Wnukowski


usa

Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat Stany Zjednoczone przeszły głębokie przeobrażenia społeczne – od liberalnych przemian lat 60. XX wieku, poprzez dominującą w latach 80. rewolucję konserwatywną, aż po ukształtowanie się na początku XXI w. zróżnicowanego światopoglądowo, wieloetnicznego społeczeństwa.
 

Przydatnym narzędziem do badania zmian zachodzących w myśleniu Amerykanów o swoim kraju i świecie są sondaże opinii publicznej, mające w USA szczególnie długą i bogatą tradycję. Książka autorstwa Wojciecha Modzelewskiego, profesora socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, pozwala na wnikliwsze poznanie, a przez to bardziej realistyczny odbiór poglądów i postaw samych Amerykanów, a także daje wskazówki, w jakim kierunku mogą one ewoluować.

Interesująca mozaika

Z lektury „USA w sondażach” wyłania się obraz społeczeństwa niejednorodnego w postrzeganiu zagadnień obecnych w publicznej debacie, z odmiennymi poglądami krzyżującymi się i występującymi w rozmaitych konfiguracjach w zależności od konkretnej sprawy. Jak ujął to sam autor, obecne Stany Zjednoczone są „mozaiką podziałów”, przebiegających nie tylko na linii dwóch najczęściej wyodrębnianych grup – konserwatystów i liberałów (progresywistów), ale często również wewnątrz tych obozów. Różnice te nie paraliżują systemu polityczno-społecznego kraju, lecz przeciwnie – pozwalają na ciągły rozwój, nadają moc dyskusjom, a także wzbogacają i wzmacniają amerykańską demokrację.

Atutem książki jest niewątpliwie szeroka baza źródłowa, obejmująca sondaże przeprowadzane w ostatnich 70 latach przez najbardziej liczące się i prestiżowe ośrodki w USA, takie jak Pew Research Center, Instytut Gallupa, czy przygotowywane na zlecenie mediów, w tym Washiington Post, ABC oraz CNN. Autor skupia się jednak gł. na badaniach przeprowadzanych w ciągi ostatnich 10 lat, obejmujących kadencje George’a W. Busha i Baracka Obamy, podczas gdy mniej liczne wcześniejsze sondaże mają ukazać charakter i skalę zmian zachodzących w postawach Amerykanów na przestrzeni kilku ostatnich dekad.

Czym żyją Amerykanie?

Przyswojenie informacji znacząco ułatwia przejrzysty podział na rozdziały, opisujące postawy w konkretnych, ważnych z punktu widzenia Amerykanów kwestiach społecznych. W jednym z pierwszych działów tematycznych przybliżone zostaną charakterystyki elektoratów dwóch dominujących w amerykańskim systemie politycznym partii: Demokratów oraz Republikanów. Dowiemy się, czym się od siebie różnią, co mają ze sobą wspólnego, a także dlaczego mało prawdopodobne jest powstanie trzeciego ugrupowania, które zmieniłoby oblicze amerykańskiego systemu partyjnego. Czytelnikowi zostają oddane do wglądu badania ukazujące, na kogo przeważnie głosują mniejszości etniczne, osoby w różnym wieku i o zróżnicowanym poziomie zarobków czy wykształceniu. Wszystkie te elementy, a także ich ewolucja na przestrzeni lat pomagają zrozumieć wybory polityczne dokonywane przez obywateli USA w XX i XXI w.

Analizie poddany zostaje także stosunek Amerykanów do idei wolnego rynku, funkcjonowania gospodarki i biznesu, a także roli, jaką państwo ma do odegrania w tych sferach. Pomimo niemal identyfikacji polityki gospodarczej USA z zasadami wolnorynkowymi i swobodną konkurencją, w ostatnich latach coraz większa rzesza obywateli zauważa konieczność dokonywania zmian w schemacie organizacji życia społeczno-ekonomicznego. Nie oznacza to w żadnym razie rezygnacji z zalet wolnego rynku, wciąż utożsamianego z najlepszym sposobem na osiągnięcie dobrobytu, lecz wprowadzanie do niego korekt, w czym aktywną rolę miałoby odegrać państwo. Warto zwrócić na to zarysowane powyżej zjawisko z uwagi na stosunkowo szerokie poparcie bardziej etatystycznego modelu gospodarki wśród ludzi młodych. Przyszłość pokaże, czy jest to jedynie chwilowy trend czy trwała zmiana w myśleniu o gospodarce. To samo dotyczy coraz bardziej popularnych wśród ogółu dorosłych Amerykanów postulatów wprowadzania większej liczby regulacji oraz zastosowania polityki protekcjonizmu w sferze gospodarczej.

W opracowaniu nie zabrakło danych dotyczących ewolucji poglądów Amerykanów w kwestiach rasowych, religijnych czy obyczajowych, jak stosunek do homoseksualizmu. Autor zwraca szczególną uwagę na poglądy młodego pokolenia Amerykanów, słusznie dostrzegając w nich zalążek trendów, które będą coraz wyraźniejsze w najbliższej przyszłości. Osobne miejsce poświęcono analizie postaw dotyczących tak kontrowersyjnych zagadnień, jak aborcja, stosunek do kary śmierci czy prawa do posiadania broni, szczególnie aktualnej w kontekście reakcji na grudniową strzelaninę w miasteczku Newtown oraz zapowiedzi prezydenta Obamy uczynienia z kwestii ograniczenia dostępu do broni palnej jednego z priorytetów swojej drugiej kadencji.

USA a reszta świata

Dla osób zainteresowanych pozycją USA w stosunkach międzynarodowych szczególnie istotna będzie zapewne część pracy poświęcona wizerunkowi jedynego obecnie supermocarstwa w oczach innych narodów świata, co bezpośrednio przekłada się na jego prestiż i możliwości oddziaływania w skali globalnej. Obszerny materiał badawczy umożliwi poznanie efektów, jakie na rolę Stanów Zjednoczonych w systemie międzynarodowym miały zamachy z 11 września 2001 r., interwencja w Afganistanie, zaangażowanie w wojnę z Irakiem czy koniec rządów George’a W. Busha i wybór pierwszego czarnoskórego polityka na urząd prezydenta. Poglądy Amerykanów na niektóre z wymienionych powyżej tematów, mogą być, wbrew powszechnie panującym opiniom, dalekie są od jednoznaczności.

Z pewnością lekturę „USA w sondażach” można polecić czytelnikom zainteresowanym kwestiami amerykańskiej polityki, kultury czy życia społecznego oraz dokonującym się w tych sferach przeobrażeniom w ostatnich kilkudziesięciu latach. Oparcie się na szerokiej bazie źródłowej, a także kompetentne, czytelne i zrozumiałe przedstawienie skomplikowanych nieraz badań socjologicznych pozwalają w przystępny sposób na zapoznanie się z szerokim spektrum spraw widzianych oczami samych Amerykanów. Dodatkowym atutem jest porównanie tych poglądów z badaniami przeprowadzanymi w innych krajach, w tym w Polsce, co pozwala na uchwycenie różnic i lepsze zrozumienie punktu widzenia drugiej strony. Tym samym poszerzamy swoje horyzonty, nie tracąc z oczu tolerancji dla odmiennych poglądów.Z racji wydania książki w 2012 r. wykorzystywane ankiety obejmują okres do końca 2011 r., przez co w materiale nie jest poddana analizie kampania prezydencka i w wyborach do Kongresu z ubiegłego roku. Być może zostanie ona uwzględniona w kolejnych publikacjach. W przypadku niektórych badań sondażowych brakuje głębszej analizy ich wyników, pozostawiając czytelnika z suchymi danymi i bez omówienia kontekstu społeczno-politycznego, w jakim zostały przeprowadzone. Nie umniejsza to jednak ważnej roli, jaką lektura książki może mieć w zrozumieniu postaw Amerykanów oraz polityki wewnętrznej i międzynarodowej Stanów Zjednoczonych.

Autor jest szefem działu Europa pisma "Stosunki Międzynarodowe".

Tags:

Reklama