Newsletter "Stosunków Międzynarodowych"

dostarcza 
Podaj swój adres e-mail:


Turcja i Europa. Wyzwania i szanse

Autorzy: 
Robert Czulda

Kwestia współpracy Unii Europejskiej z Turcją, a nawet integracji, to jedne z najbardziej istotnych zagadnień jakie stają obecnie przed decydentami z Brukseli oraz rządami wszystkich państw członkowskich. To właśnie Turcja spośród wszystkich kandydatów do członkostwa budzi największe kontrowersje. Książka pod tytułem „Turcja i Europa. Wyzwania i szanse” stanowi niezwykle ciekawe i profesjonalne kompendium traktujące o szeregu problemów z tejże tematyki.

Książka rozpoczyna się krótkim przypomnieniem historii relacji Turcji ze strukturami europejskimi. Warto więc przypomnieć, że państwo to w 1948 roku zostało członkiem założycielem Organizacji Europejskiej Współpracy Gospodarczej. Rok później przystąpiło do Rady Europy. W 1952 roku dołączyło razem z Grecją do NATO. Już w 1959 roku Turcja złożyła wniosek o stowarzyszenie z Europejską Wspólnotą Gospodarczą, który wszedł w życie w grudniu 1964 roku. Jak zauważa autor wstępu i redaktor całej książki, doktor Adam Szymański, „głównym celem układu było wzmocnienie stosunków gospodarczych i handlowych, a jednocześnie zagwarantowanie przyspieszenia rozwoju gospodarki oraz podniesienia poziomu rozwoju w Turcji. Przewidywał on utworzenie unii celnej, ale również, mniej wyraźnie, perspektywę pełnego członkostwa we Wspólnotach”.

Autor przedstawia kolejne kroki Turcji na drodze do integracji ze strukturami europejskimi. Dotyczy to chociażby zgłoszenia przez Ankarę w kwietniu 1987 roku wniosku o członkostwo we Wspólnotach Europejskich, który kilka lat później spotkał się z negatywną opinią Komisji Europejskiej. Dopiero w 1996 roku w życie weszła unia celna pomiędzy Wspólnotą Europejską a Turcją, która ciągle nie mogła doczekać się pełnego członkostwa. W 2004 roku zdecydowano o rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych z Turcją. Jak jednak zauważa autor, tempo tychże negocjacji przebiega bardzo powoli. Przyczyn doszukuje się on zarówno w uwarunkowaniach wewnętrznych jak zewnętrznych. Zwraca się uwagę chociażby na spowolnienie reform w Turcji po 2005 roku. Komisja Europejska i Parlament Europejski podkreśla takie problemy jak kwestia kurdyjska (brak reform politycznych i społeczno – gospodarczych), nadmierny wpływ wojska na politykę państwa, naruszanie wolności słowa, brak odpowiedniej ochrony mniejszości religijnej, problem równouprawnienia.

Książka „Turcja i Europa. Wyzwania i szanse” porusza szeroką problematykę do 2010 roku włącznie. Autorzy postawili sobie za cel analizę wskazanych zagadnień wewnętrznych i zewnętrznych Turcji na drodze do Unii Europejskiej i można śmiało powiedzieć, że został on zrealizowany. Książka ma także za zadanie stanowić analizę szans, jakie polityce zagranicznej Unii Europejskiej może przynieść członkostwo Turcji. Jak zauważa doktor Szymański, „położenie geopolityczne tego państwa powoduje bowiem, że może być ono cennym partnerem w relacjach z regionami sąsiadującymi z Unią, m.in. Bliskim Wschodem lub Kaukazem Południowym oraz w rozwiązywaniu problemów Europy mających obecnie taki wymiar globalny, zwłaszcza w dziedzinie szeroko pojmowanego bezpieczeństwa (również energetycznego). Do grupy państw podkreślających pozytywne aspekty należą chociażby Wielka Brytania, Hiszpania czy Polska.

Rozbieżności nie uda się usunąć, bowiem największe państwa Unii Europejskiej opowiadają się przeciwko członkostwu muzułmańskiej w 97 procentach Turcji. Do grona sceptyków należy Francja i Włochy, a także Niemcy, których ostatnia kampania wyborcza była z uwagą śledzona w Turcji. CDU – partia Angeli Merkel (zwolenniczki “uprzywilejowanej pozycji” dla Turcji zamiast pełnego członkostwa) – podnosi argumenty o różnicy kulturowej, a FDP o niskim poziomie gospodarczym. Z kolei Nicolas Sarkozy torpeduje negocjacje polityczne w pięciu kluczowych obszarach. Pod jego rządami Francja usztywniła swoje stanowisko w tej kwestii. Swego czasu otwarcie stwierdził, iż “francuskim uczniom nie będzie się wmawiać, że granice Europy przebiegają wzdłuż Syrii i Iraku”. Konsekwencją przedłużających się negocjacji jest spadek entuzjazmu Turków co do członkostwa – z 70 do 48 procent.

Turcja to także problem demograficzny. Państwo to liczy obecnie 72 miliony mieszkańców, a do 2050 roku populacja wzrosnąć może nawet i do 100 milionów osób. Turcja byłaby więc najludniejszym państwem Unii Europejskiej i chociaż w imię politycznej poprawności nikt nie mówi tego w Brukseli otwarcie, jasne jest, że problem ten jest główną przeszkodą w dalszej integracji. Szczerze w tej kwestii wypowiedział się jedynie były prezydent Francji i ojciec pierwotnej wersji unijnej “konstytucji”, Valéry Giscard d’Estaing, który w 2002 roku stwierdził, iż przyjęcie Turcji “byłoby końcem Unii Europejskiej” z powodu “odmiennej kultury, innego myślenia i innego stylu życia”.

Powracając do książki – na pochwałę zasługuje dobry wybór tematów. Ich bogactwo i różnorodność to duży plus pracy, w której umieszczono dwanaście tekstów polskich naukowców. Część pierwsza książki traktuje o problemach Turcji na drodze do Unii Europejskiej. Możemy w niej zapoznać się chociażby z artykułem o problemie akcesyjnym widzianym z perspektywy kurdyjskiej, uwarunkowaniach ekonomicznych, problematyce religii jako nieoficjalnym czynniku członkostwa, kwestii cypryjskiej. W drugiej części, zatytułowanej „Relacje zewnętrzne Turcji i ich znaczenie dla Unii Europejskiej”, autorzy poruszają takie kwestie jak choćby znaczenie Turcji dla relacji Unii Europejskiej z Bliskim Wschodem, relacje Turcji z Kaukazem Południowym, Bałkanami Zachodnimi, Azją Centralną. To również problematyka polityki energetycznej Turcji.

Nie będzie przesadą stwierdzenie, że praca wydana przez Polski Instytut Spraw Międzynarodowych (PISM) jest niezwykle udana, stanowi dobrze i profesjonalnie przygotowany zbiór cennych naukowo artykułów o najważniejszych kwestiach związanych z Turcją w kontekście Unii Europejskiej. Każdy kto interesuje się problemami Unii Europejskiej, a także współczesną Turcją, powinien się z nią zapoznać.

Marcin Zaborowski, Turcja: europejskie państwo graniczne
Adam Szymański, Wprowadzenie
Część pierwsza - Problemy na drodze Turcji do Unii Europejskiej
Joanna Bocheńska, Turecki proces akcesyjny widziany z kurdyjskiej perspektywy
Agnieszka Zastawna-Templin, Problem zamykania partii politycznych w Turcji w kontekście starań o członkostwo w Unii Europejskiej
Kamil Zajączkowski, Uwarunkowania ekonomiczne a członkostwo Turcji w Unii Europejskiej
Adam Szymański, Religia jako nieoficjalne kryterium członkostwa w Unii Europejskiej – przypadek Turcji
Przemysław Osiewicz, Kwestia cypryjska i jej wpływ na negocjacje akcesyjne Turcji z Unią Europejską po 2004 roku
Artur Adamczyk, Problem cypryjski – stanowisko Greków cypryjskich
Część druga - Relacje zewnętrzne Turcji i ich znaczenie dla Unii Europejskiej
Joanna Szubert, Znaczenie Turcji dla relacji Unii Europejskiej z Bliskim Wschodem
Konrad Zasztowt, Relacje Turcji z Kaukazem Południowym i ich znaczenie dla Unii Europejskiej
Tomasz Żornaczuk, Polityka Turcji wobec Bakanów Zachodnich i jej znaczenie dla relacji z Unią Europejską
Justyna Misiągiewicz, Działania Turcji wobec państw Azji Centralnej. Implikacje dla Unii Europejskiej
Jakub Kumoch, Idea Unii Śródziemnomorskiej – próba powstrzymania europejskich ambicji Turcji
Ernest Wyciszkiewicz, Polityka energetyczna Turcji. Implikacje dla Unii Europejskiej
Adam Szymański, Zakończenie


Adam Szymański (red.)
ISBN: 978-83-62453-09-2
Liczba stron: 308
Rok wydania: 2011
Wydawca: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych

 

Tags:

Reklama