Newsletter "Stosunków Międzynarodowych"

dostarcza 
Podaj swój adres e-mail:


Prawnomiędzynarodowe aspekty stosunków między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Korei.

Autorzy: 
Lech Buczek
Region Azji Wschodniej nie jest wprawdzie najważniejszym obszarem aktywności w polskiej polityce zagranicznej, ale stosunki między RP a Republiką Korei należy uznać za istotne.
Niesłuszna jest opinia, że stosunki polsko-koreańskie ograniczają się wyłącznie do kwestii gospodarczych i nie mają większego znaczenia politycznego. Kontakty gospodarcze są wyraźnym przejawem współpracy polsko-koreańskiej, ale obejmuje ona także inne dziedziny.

Wydaje się, że wiedza przeciętnego Polaka na temat Korei jest dość skromna, jednak sytuacja ta stopniowo ulega poprawie dzięki działalności organizacji społecznych popularyzujących kulturę koreańską w Polsce. W 2009 r miała miejsce 20 rocznica nawiązania oficjalnych stosunków dyplomatycznych, była ona okazją do refleksji nad współpracą Polski i Korei.

Stosunki dyplomatyczne i konsularne

Polska Rzeczpospolita Ludowa utrzymywała kontakty tylko z jednym państwem koreańskim: Koreańską Republiką Ludowo - Demokratyczną (KRL-D). Szczególne znaczenie dla kontaktów polsko- koreańskich miał  udział PRL w Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych (KNPN), powołanej po wojnie koreańskiej, na mocy układu z Panmundżomu z 1953 roku. Od roku 1989 r. Polska utrzymuje stosunki dyplomatyczne z oboma państwami koreańskimi. Istotnym wkładem w politykę stabilizacyjną dotyczącą Półwyspu Koreańskiego jest członkostwo Polski w Koreańskiej Organizacji Rozwoju Energetycznego (KEDO - Korean Energy Development Organization), od 25 września 1997 roku[1].

W celu uniknięcia nieporozumień należy rozdzielić kwestię stosunków RP z Republiką Korei, RP z KRL-D i całościowych relacji polsko-koreańskich rozumianych jako zaangażowanie Polski w kwestie Półwyspu Koreańskiego (tj. sprawy zjednoczenia Korei, polityki bezpieczeństwa w regionie, udziału polskiej misji w KNPN[2]).

W okresie PRLu ograniczona suwerenność państwa przejawiała się również w wymiarze polityki zagranicznej. Polska zależna od  ZSRR nie mogła utrzymywać oficjalnych stosunków dyplomatycznych z Republiką Korei, a jedynie z Koreańską Republiką Ludowo-Demokratyczną, co było zgodne z ideą popierania państw demokracji ludowej. Dopiero zmiany ustrojowe w Polsce w 1989 r. doprowadziły do pojawienia się możliwości nawiązania stosunków dyplomatycznych z Republiką Korei, tym bardziej, że do pierwszych, nieoficjalnych kontaktów gospodarczych doszło już w 1976 roku[3].

Pierwszy krokiem do nawiązania bliższej współpracy, z Republiką Korei były Igrzyska Olimpijskie w Seulu w 1988 roku. W dniu 30 października 1988 r. doszło do spotkania przedstawicieli MSZ Republiki Korei z Aleksandrem Kwaśniewskim – prezesem Polskiego Komitetu Olimpijskiego i Andrzejem Majkowskim – wicedyrektorem Departamentu Azji i Oceanii MSZ. Odbyło się również spotkanie z przedstawicielami środowisk biznesowych Koreańskiej Agencji Promocji Handlu (KOTRA - Korea Trade Promotion Agency) i koncernów koreańskich m. in. LG Electronics. Efektem tych rozmów było utworzenie polskiego przedstawicielstwa handlowego w lutym 1989 r. w Seulu (początkowo jako przedstawicielstwo polsko-japońskiej spółki Agropol), a w kwietniu tego roku Polskiej Izby Handlowej[4]. W Warszawie powstało przedstawicielstwo Koreańskiej Agencji Promocji Handlu, która utworzyła Koreańskie Centrum Handlowe. W 1989 r. po raz pierwszy firmy koreańskie wzięły udział w Międzynarodowych Targach Poznańskich.

Kolejnym krokiem prowadzącym do nawiązania oficjalnych stosunków dyplomatycznych była wizyta w Warszawie wiceministra spraw zagranicznych Republiki Korei Hoog Song-yonga, w maju 1989 roku. Doszło do spotkania z wiceministrem spraw zagranicznych PRL Majewskim i wiceministrem współpracy gospodarczej z zagranicą Kaczurbą[5].

W wyniku podjętych przez oba państwa negocjacji, w Seulu zostały przygotowane teksty porozumień polsko-koreańskich: Protokołu o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych, Umowy o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji, Umowy handlowej i Zapisu ustaleń o kredytach. Zostały one parafowane podczas wizyty, we wrześniu 1989, w Seulu, A. Majkowskiego przedstawiciela z ramienia MSZ i P. Zawistkowskiego przedstawiciela z ramienia MGWZ, a podpisano je 1 listopada w Seulu. Protokół o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych został podpisany przez podsekretarza stanu MSZ - J. Majewskiego; Umowa o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji – podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - J. Sawickiego;  Umowa handlowa i Zapis ustaleń o kredytach – podsekretarza w MGWZ - J. Kaczurbę. Ze strony koreańskiej podpisy złożył minister spraw zagranicznych Ho-jung Choi.

Ceremonia nawiązania stosunków dyplomatycznych, miała wysoką rangę i uroczystą oprawę. Polska delegacja została przyjęta przez Prezydenta Roh Tae Woo i premiera Jung Hung Sang, oraz ministrów spraw zagranicznych, finansów, handlu i przemysłu[6]. Nie bez znaczenia było też przyznanie Polsce kredytu w wysokości 450 mln dolarów, w tym 50 mln kredytu preferencyjnego na pięcioletni okres do wykorzystania dla przyjętych wspólnie projektów (kredyt został przyznany na mocy zapisu ustaleń o kredytach). Obie strony zobowiązały się ponadto do podjęcia działań w celu podpisania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania[7].

Dnia 14 listopada 1989, miała miejsce wizyta w Warszawie radcy ambasady Byung-hyo Choia. Celem wizyty było załatwienie kwestii formalnych i organizacyjnych związanych z rozpoczęciem pracy ambasady. Dnia 27 listopada 1989 Ambasada Republiki Korei w Warszawie rozpoczęła pracę. Pierwszą jej siedzibą był hotel Marriott. Pierwszym ambasadorem Korei w Polsce został Kim Kyong-chol[8].

Polska Ambasada w Seulu rozpoczęła pracę 17 stycznia 1990 r. Jej personel dyplomatyczny stanowili: prof. dr hab. Jędrzej Krakowski – pierwszy polski ambasador w Republice Korei, charge d’affaires Romuald Deryło, który dotychczasowo kierował pracą ambasady, oraz radca handlowy Stanisław Okoń.

Nawiązanie stosunków dyplomatycznych z Republiką Korei pogorszyło relacje z KRL-D. Polska, była drugim po Węgrzech państwem Europy Wschodniej, które nawiązało stosunki dyplomatyczne z Koreą Południową, spowodowało to krytykę ze strony władz w Phenianie i czasowe oziębienie relacji Phenian-Warszawa[9].

Ważną płaszczyzną wzajemnej współpracy są kontakty parlamentarzystów Polski i Korei. Pierwsze miały miejsce już w latach 80 tych, lecz proces ten nasilił się wraz z nawiązaniem oficjalnych stosunków dyplomatycznych w 1989. W lipcu 1991 odbyła się wizyta klubów parlamentarnych Zgromadzenia Narodowego Republiki Korei, a w maju 1991 doszło do wizyty rządowej na najwyższym szczeblu, z udziałem przewodniczącego ZN Park Jyun Kyu, podczas której strona polska otrzymała oficjalne zaproszenie do złożenia wizyty w Korei.

W 1990 powstała Grupa Parlamentarna Polska-Republika Korei, której członkowie złożyli wizytę w Seulu w lipcu 1991 r. Pierwszym przewodniczącym grupy został poseł Bronisław Wilk. Analogicznie w Korei, powstało Koreańsko-Polskie Stowarzyszenie Przyjaźni, a fakt ten zapoczątkował szerszą współpracę sejmu RP ze Zgromadzeniem Narodowym Republiki Korei[10].

Od początku działalności Grupy Parlamentarnej dochodziło do licznych spotkań parlamentarzystów obu państw. Niektóre z tych spotkań miały doniosły charakter i pozytywnie wpłynęły na zacieśnienie współpracy, były to m. in. Konferencja naukowa z okazji pięciolecia nawiązania stosunków dyplomatycznych (na konferencje przyjechali zaproszeni naukowcy koreańscy), oraz wizyta polskich posłów z Grupy Parlamentarnej P-RK z przewodniczącym A. Kwaśniewskim, w Seulu, w maju 1995.

Gdy chodzi o współpracę gospodarczą, to jej początek sięga okresu, kiedy stosunki dyplomatyczne nie zostały jeszcze nawiązane. Jednak dopiero od utworzeniu oficjalnych przedstawicielstw handlowych, proces ten nabrał tempa. Szczególnie ważnym wydarzeniem było otwarcie biura KOTRA w Warszawie.

KOTRA powstała w 1962 r. w Korei Południowej jako rządowa organizacja wspierająca narodową gospodarkę. W okresie swej działalności znacząco wpłynęła na  rozwój i promocję koreańskiej gospodarki. KOTRA utworzyła sieć biur Korea Trade Center (KTC) w państwach z którymi współpracuje gospodarczo Republika Korei, obecnie funkcjonuje 103 biura w 76 krajach[11].

Choć KOTRA w Warszawie rozpoczęła działalność już w kwietniu 1989, to jako oficjalne przedstawicielstwo handlowe podległe ambasadzie Republiki Korei w Warszawie działa od czerwca 1995 roku[12]. Do głównych zadań KTC w Warszawie należą: działania zmierzające do wzmocnienia polsko-koreańskiej wymiany handlowej, kojarzenia środowisk biznesowych obu państw, koncentrowanie interesów gospodarczych Polski i Korei, tworzenie sprawnego systemu informacji gospodarczej i pozyskiwanie inwestorów koreańskich dla Polski. Dodatkowo KOTRA organizuje międzynarodowe targi handlowe, tworzy programy pomocy dla inwestorów, oraz poprzez specjalny portal internetowy prowadzi doradztwo dla polskich biznesmenów.

Rezultatem działań KTC w Warszawie jest wejście na polski rynek koreańskich koncernów LG, Daewoo, Hyundai, Samsung i wielu innych, oraz ciągły rozwój koreańskich inwestycji w Polsce, tworzenie nowych miejsc pracy i wzmocnienie wymiany handlowej między Polską i Koreą Południową.

Stosunki polityczne

Od nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską a Republiką Korei stosunki polityczne dynamicznie się rozwijają. Na taką sytuację wpływ miało zaangażowanie najważniejszych przedstawicieli władz obydwu państw.

Istotny wpływ na rozwój dwustronnej współpracy politycznej miały oficjalne wizyty przedstawicieli Polski i Korei. Do najważniejszych z tych wizyt należą: dwie wizyty przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego RK Park Yun Kyu w Polsce (17maj 1991 i wrzesień 1991), wizyta premiera Lee Su-soonga z kwietnia 1996, wizyta ministra spraw zagranicznych Han Soon Joo, oraz wizyta premiera Kim Jong-pila z lipca 1998. Ze strony polskiej odbyły się: wizyta premiera Jana Bieleckiego w Republice Korei (czerwiec 1991), ministra spraw zagranicznych Krzysztofa Skubiszewskiego (październik 1991), wizyta Prezydenta Lecha Wałęsy w dniach 9-10 grudnia 1994, oraz wizyta ministra gospodarki J. Steinhoffa w kwietniu 1999[13].

Należy zwrócić uwagę, że polityczna współpraca polsko-koreańska ma wymiar strategiczny. Polska i Republika Korei mają zbieżne poglądy na wiele istotnych kwestii politycznych tak w wymiarze bilateralnych stosunków jak i globalnej strategii politycznej. W kwestii członkostwa Polski w NATO i Unii Europejskiej, Polska otrzymała pełne wsparcie ze strony Republiki Korei, oba państwa udzieliły sobie poparcia w staraniach o członkostwo do OECD, oraz niestałe członkostwo w Radzie Bezpieczeństwa ONZ (na kadencje 1996, 97). Podobną współpracę można zaobserwować nie tylko na forum ONZ, ale i innych organizacjach międzynarodowych o globalnym zasięgu.

Istotne znaczenie ma polskie zaangażowanie w kwestie dotyczące całego Półwyspu Koreańskiego, m. in. w problematykę zjednoczeniową. Polska jest członkiem Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych powołanej po wojnie koreańskiej na mocy postanowień rozejmu z Panmundżomu (27 lipiec 1953). Początkowo działała na zaproszenie KRL-D, ale zdaniem władz w Phenianie, po przemianach ustrojowych straciła „cechę neutralności”[14]. W 1995 polskie stałe przedstawicielstwo opuściło Pannmundżom, pomimo to Polska nadal uczestniczy w pracach KNPN jako przedstawicielstwo misji dyplomatycznej. Decyzja strony polskiej spotkała się z zadowoleniem i poparciem władz Republiki Korei, oraz ujawniła polską determinację w kwestii rozwiązania kryzysu koreańskiego. Ponadto od 25 września 1997 Polska jest członkiem KEDO (Korean Energy Development Organisation). Organizacji, której zasadniczym celem jest rozwiązanie północnokoreańskiego kryzysu atomowego. Organizacja powstała w 1995, a jej członkami-założycielami są Republika Korei, Japonia i USA[15]. Pomimo kryzysu stosunków polsko-północnokoreańskich wywołanych nawiązaniem przez Polskę stosunków dyplomatycznych z Koreą Południową, stosunki między Polską a Koreą Północną nie zostały zerwane (ambasada KRL-D nadal działa w Warszawie).

Wraz z rozwojem współpracy politycznej i gospodarczej Polski i Korei Południowej nastąpiła intensyfikacja współpracy konsularnej. Zadania konsularne wykonywane są przez wydziały konsularne ambasady Republiki Korei w Warszawie i polskiej ambasady w Seulu. Ponadto funkcjonują konsulaty honorowe w Pussan i w Gdańsku (ten drugi rozpoczął działalność w kwietniu 2002).

Istotne znaczenie dla kierunku dalszej współpracy na wielu płaszczyznach miała wizyta prezydenta Republiki Korei Roh Mu Hyuna w Polsce, w grudniu 2004 r. Efektem wizyty było podpisanie ważnych umów dwustronnych: Umowy o współpracy gospodarczej, Umowy o współpracy w dziedzinie turystyki i Porozumienia w dziedzinie wymiany młodzieży.

Współpraca gospodarcza

Republika Korei należy do najlepiej rozwiniętych gospodarczo państw świata[16]. Polsko-koreańska współpraca gospodarcza jest ważna dla obu państw, lecz dla każdego z nich ma inny wymiar. Pod względem rozmiarów wymiany handlowej (kryterium koniunkturalne), Polska nie jest największym partnerem Korei.

Współpraca z Polską dla Korei ma jednak wymiar strategiczny. Położenie geograficzne i kierunki rozwoju gospodarczego sprawiły, że przedsiębiorcy koreańscy chętnie wybierają Polskę dla realizowania swoich inwestycji. Zgodnie z założeniami strategii gospodarczej Republiki Korei, Polska jest głównym partnerem w Środkowo-Wschodniej Europie.

Współpraca z Koreą Południową przynosi Polsce wymierne korzyści gospodarcze. Dynamicznie rozwijające się firmy koreańskie, dobre zarządzanie i zaawansowanie technologiczne sprawiają, że współpraca z koreańskim partnerem pozytywnie wpływa na rozwój polskiej gospodarki. Zwiększa się wymiana handlowa, a inwestycje koreańskie w Polsce tworzą nowe miejsca pracy. Znaczenie współpracy polsko-koreańskiej podkreśla fakt, że Republika Korei jest jednym z dwóch największych azjatyckich inwestorów w Polsce. W sumie zainwestowała w Polsce ok. 2 mld USD, import z Korei wynosi 1504,31 mln USD, a eksport 118,18 mld USD, w roku 2005 z 10 największych zagranicznych inwestycji w Polsce, aż 3 dotyczyło koreańskich koncernów, a inwestycja LG w Kobierzycach stanowi największą w historii Polski inwestycję typu greenfield[17].

Obecnie na polskim rynku działa większość wielkich koncernów koreańskich tworzących  grupę Czebole (Jaebol). Są to: LG Electronics, Daewoo Motors, Hyundai i KIA Motors, Samsung Electronics, Hanyang i inne.

Problemem we współpracy polsko-koreańskiej była sprawa bankructwa Daewoo Motors. Koncern Daewoo zainwestował najwięcej kapitału, z koreańskich firm w Polsce, dlatego jego problemy zacznie wpłynęły na obniżenie koniunktury inwestycji polsko-koreańskich.

Obecnie w ramach współpracy z Koreą Południową wzrasta znaczenie branży elektronicznej. Koncerny LG, Samsung i dobrze prosperujący Daewoo Electronics,  budują nowe fabryki i centra badawcze. Przewiduje się, że za kilka lat przeniosą do Polski większość swojej europejskiej produkcji. Wzrasta znaczenie koncernu LG Electronics, który zainwestował 19 mln USD, wybudowała fabrykę w Mławie, planowane jest też utworzenie centrum produkcji telewizorów plazmowych na rynek Europejski. Konkurencyjny wobec LG, Samsung Electronics ulokował w Polsce 7 mln USD, działa głównie na rynku telefonii komórkowej, rozbudowując sieć punktów serwisowych, planowane jest także utworzenie centrum badawczo-rozwojowego. Znaczenie tego przedsięwzięcia podkreśla fakt, że na świecie istnieje tylko 14 takich placówek badawczych. Koncern Daewoo Electronics, organizacyjnie i finansowo niezależny od Daewoo Motors, produkuje na polskim rynku telewizory, ważne jest, że w planach koreańskich inwestorów, Polska ma być centrum produkcji telewizorów na Europę (Daewoo zapewne zwiększy produkcję, co przełoży się na powstanie nowych miejsc pracy)[18].

Nad wzrostem wymiany handlowej, pozyskiwaniem koreańskich inwestorów dla Polski i systemem informacji ekonomicznej czuwa KOTRA (a dokładnie biuro Korea Trade Center w Warszawie).

W celu prawnego uregulowania współpracy gospodarczej Polska i Korea zawarły umowy dwustronne. Najważniejsze z nich to: Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Korei o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji - podpisana w Seulu 1 listopada 1989 roku, a weszła w życie 12 lutego 1989 roku, Konwencja między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Korei w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu  – podpisana w Seulu 21 czerwca 1991 roku, weszła w życie 1 kwietnia 1992 roku, oraz Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Korei o współpracy gospodarczej, sporządzona w Warszawie 3 grudnia 2004, a weszła w życie 7 października 2005 roku[19].

Umowa o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji jako, że była pierwszą umową dotyczącą tej dziedziny wzajemnych kontaktów, miała za zadanie zachęcić inwestorów do większej aktywności i ożywić gospodarczą współpracę Polski i Korei Południowej[20]. Zgodnie z postanowieniami umowy, obie strony zobowiązały się popierać na swoim terytorium inwestycje drugiej stron, stwarzać korzystne warunki do inwestowania w ramach wewnętrznych regulacji prawnych. Ponadto strony postanowiły zapewnić ochronę i bezpieczeństwo dla inwestycji drugiej strony, oraz równe i sprawiedliwe traktowanie wszystkich inwestorów.

Umowa zawiera klauzulę narodową i największego uprzywilejowania dla inwestorów umawiających się stron (art. 3). Ponadto umowa określa reguluje również kwestie odszkodowań za straty wynikłe ze zdarzeń wyjątkowych (art. 5) i wywłaszczeń (art. 6).

Strony postanowiły zagwarantować inwestorom swobodny transfer należności dotyczących inwestycji, w walucie wymienialnej[21].

Spory dotyczące inwestycji umawiających się stron będą rozstrzygane w sposób polubowny, z zachowaniem równowagi środków prawnych. Ponadto umowa zawiera klauzurę arbitrażową, stosowaną w przypadku nierozstrzygnięcia sporu w ciągu 6 miesięcy. Uregulowana została również procedura załatwiania sporów wynikających z umowy. Zgodnie z art. 9 spory będą rozstrzygane na drodze dyplomatycznej. Kolejna klauzula arbitrażowa dotyczy sytuacji sporu nierozwiązanego przez 6 miesięcy, wtedy sprawę rozstrzyga trybunał arbitrażowy powołany ad hoc. Tryb powołania i funkcjonowania trybunału określa art. 9 punkty od 3 do 5.

Konwencja o unikaniu podwójnego opodatkowania ma istotne znaczenie dla polsko-koreańskiej współpracy gospodarczej, jej podpisanie było wypełnieniem zapowiedzi które padły jeszcze podczas zawierania stosunków dyplomatycznych. Konwencja wraz z „Umową o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych” z 21 czerwca 1991, jest sporym udogodnieniem w zakresie wymiany handlowej, spraw celnych i podatkowych.

Zgodnie z art. 2 Konwencja dotyczy: podatku dochodowego, od wynagrodzeń, wyrównawczego, dochodowego od osób prawnych i rolnego (określonych jako „podatki polskie”), oraz podatków: dochodowego, dochodowego od osób prawnych i mieszkaniowego (określonych jako „podatki koreańskie”)[22].

Pojęciem kluczowym dla celów podatkowych jest miejsce zamieszkania które konwencja określa jako miejsce opodatkowania. Może to być miejsce stałego pobytu, zamieszkania, siedziba  głównego biura, lub siedziba zarządu. Jeśli osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w obu „Umawiających się Państwach”, to osobę uważa się za mającą miejsce zamieszkania w państwie , w którym ma stałe miejsce zamieszkania. Jeżeli nie można określić tego kryterium, to jest to miejsce w państwie w którym ma ona ściślejsze powiązania osobiste, lecz w razie braku i tego kryterium, bierze się pod uwagę miejsce w którym osoba zazwyczaj przebywa. Gdy przebywa w obu „Umawiających się Państwach” lub w żadnym, bierze się pod uwagę kryterium obywatelstwa, w przypadku nierozstrzygnięcia miejsca zamieszkania przy pomocy tych zasad właściwe władze „Umawiających się Państw”, w drodze porozumienia rozstrzygają tę sprawę. Gdy chodzi o osoby prawne rozstrzyga kryterium miejsca rzeczywistego zarządu, w przeciwnym razie miejsce określają w drodze porozumienia właściwe władze „Umawiających się Państw” (art. 4 ustęp 1, 2, 3).

Konwencja reguluje takie kwestie jak: opodatkowanie dochodów z nieruchomości, zysków z przedsiębiorstw, zysków z transportu morskiego i lotniczego, dywidendy wypłacane przez spółkę mającą siedzibę w „Umawiającym się Państwie” osobie mającej miejsce zamieszkania w drugim państwie, odsetek, należności inwestycyjnych, zysków ze sprzedaży majątku, dochodu uzyskanego z tytułu wykonywania wolnych zawodów, prac najemnych, wynagrodzeń dyrektorów, artystów i sportowców, pracowników państwowych, profesorów i nauczycieli8, opodatkowania emerytur i rent, oraz należności wypłacanych studentom na kształcenie.

Artykuł 23 Konwencji dotyczy unikania podwójnego opodatkowania. Zgodnie z jego postanowieniami jeżeli osoba ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce a uzyskała dochód, który może być opodatkowany w Korei, to Polska zezwoli na potracenie od podatku kwoty równej podatkowi zapłaconemu w Korei, potrącenie nie przekroczy tej części podatku obliczonego przed dokonaniem potrącenia, który przypada od dochodu osiągniętego w Korei (art. 23, ustęp 1). Gdy osoba ma miejsce  zamieszkania lub siedzibę w Korei, polski podatek (z wyłączeniem dywidendy) podlega zapłacie według polskich przepisów i tej Konwencji, z tytułu dochodu ze źródeł w Polsce, będzie zaliczany jako podatek Koreański należny z tytułu tego dochodu. Zaliczenie tego podatku nie może przewyższyć części podatku koreańskiego, który przypada od dochodu ze źródeł w Polsce, w ramach całego dochodu opodatkowanego podatkiem koreańskim (art. 23 ustęp 2).

Ponadto Konwencja określa zasady wzajemnego porozumiewania się właściwych władz „Umawiających się Państw”, wymiany informacji niezbędnych do stosowania postanowień Konwencji i wprowadza zasadę równego traktowania obywateli państw-stron.

Jedną z najważniejszych porozumień dotyczących współpracy gospodarczej jest Umowa z 3 grudnia 2004 między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Korei o współpracy gospodarczej. Umowa określa dziedziny współpracy, a jej celem jest realizowanie w oparciu o potencjał gospodarczy obu państw i obowiązujące przepisy wewnętrzne każdego państwa-stron umacniania stosunków gospodarczych.

Zgodnie z art. 2 umowy współpraca będzie dotyczyła współdziałania w realizowaniu projektów dotyczących sektorów: przemysłu, górnictwa, energetyki, informacji, łączności, transportu, ochrony środowiska, gospodarki morskiej, architektury, budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej. Ponadto Współdziałania w dziedzinie certyfikacji i normalizacji, rozwoju usług konsultingowych, prawnych, bankowych, inicjowanie i popieranie wymiany specjalistów i organizowania szkoleń.

W celu realizowania postanowień umowy właściwe organy państw-stron będą wspierać tworzenie przedstawicielstw, oddziałów, mieszanych izb gospodarczych i innych podmiotów prowadzących bądź promujących działalność gospodarczą państwa drugiej „Umawiającej się strony”.

Strony zobowiązały się dokonywać wymiany informacji w zakresie prawa regulującego działalność gospodarczą i dziedzin pokrewnych, oraz informacji dotyczących organizacji targów i wystaw sprzyjających nawiązaniu między potencjalnymi partnerami (art. 4). Ponadto strony zobowiązały się do przeprowadzania konsultacji gospodarczych które będą obejmować okresowe przeglądy i ocenę współpracy, rozpoznawania problemów i podejmowania działań zmierzających do ich eliminacji, przygotowywania dalszych propozycji rozwoju współpracy. Konsultacje będą prowadzone na przemian w Polsce i Republice Korei w terminach wyznaczonych przez ministrów właściwych do spraw gospodarki (art. 5).

Konwencja oraz umowy gospodarcze z 1989 i 2004 roku są umowami bezterminowymi. Zostały zawarte w trzech językach autentycznych: polskim, Koreańskim i angielskim, w razie wątpliwości interpretacyjnych za rozstrzygający uważa się tekst angielski[23].

Współpraca kulturalna i techniczna

Strona Polska i Koreańska podjęły współpracę w dziedzinach kultury i nauki w celu wspierania i popularyzowania kultury obu państw. Działalność taką prowadzą stowarzyszenia przyjaźni polsko-koreańskiej, biura współpracy z zagranicą, a także palcówki dyplomatyczne i naukowe, które wspierają propagowanie współpracy polsko-koreańskiej.

W Polsce istnieją dwa uniwersyteckie wydziały koreanistyki. Pierwszy w Warszawie, drugi w Poznaniu (od 2003). W Warszawie jedno z liceów nosi imię Sejonga Wielkiego – jednego z najbardziej cenionych władców w historii Korei. Dzięki wysiłkom polskich koreanistów pojawiają się polskojęzyczne publikacje o  kulturze, historii i sztuce Korei, oraz innej tematyce związanej z Koreą. Do nielicznej grupy ekspertów w dziedzinie problematyki koreańskiej należą m. im. dr Halina Ogarek-Czoj, doc. Waldemar Jan Dziak, dr Marceli Burdelski, prof. Edward Haliżak, prof. Krzysztof Gawlikowski, dr Elżbieta Potocka, prof. Jan Kulig i inni.

Znaczący wkład w propagowanie kultury koreańskiej w Polsce mają stowarzyszenia i towarzystwa przyjaźni. W Warszawie działa Towarzystwo Polska-Republika Korei, kierowane przez Andrzeja Majkowskiego, wicedyrektora Departamentu Azji i Oceanii MSZ w okresie nawiązywania stosunków dyplomatycznych z Republiką Korei. W Lublinie utworzono Stowarzyszenie Polsko-Koreańskie, założone przez Jerzego Konarskiego, prekursora Taekwondo w Polsce. Podobne stowarzyszenia działają również w Rzeszowie i Bydgoszczy. Z inicjatywy stowarzyszeń i przy wsparciu sponsorów (głównie koreańskich firm i fundacji) organizowane są „dni koreańskie” – uroczystości okazjonalne, takie jak rocznice nawiązania stosunków dyplomatycznych. Wydarzeniom tym towarzyszą koncerty tradycyjnej muzyki, pokazy Taekwondo, tańce w strojach ludowych, oraz występy teatralne i konkursy[24].

W Republice Korei systematycznie rośnie zainteresowanie polską kulturą. Dużym powodzeniem cieszy się muzyka, szczególnie Fryderyka Chopina (w Taegu powstała filia Akademii Muzycznej nazwanej jego imieniem), koreańscy pianiści biorą udział w Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina i każdorazowo uzyskują znakomite wyniki. Na uniwersytecie w Seulu działa wydział polonistyki. Koreańscy poloniści z Uniwersytetu w Seulu przetłumaczyli „Pana Tadeusza” na język koreański (planowane są dalsze przekłady wielkich dzieł polskiej literatury)[25]. Dużą popularnością w Korei cieszy się polski teatr i tańce ludowe.

Równolegle ze współpracą kulturalną rozwija się współpraca naukowo-techniczna, która swymi korzeniami sięga jeszcze okresu sprzed nawiązaniem oficjalnych stosunków dyplomatycznych. Już wtedy dochodziło do spotkań polskich i koreańskich naukowców.

W ramach tych kontaktów współpracę nawiązały polskie i koreańskie uniwersytety i instytuty badawcze, m. in. PAN  i Instytut Sejonga w Seulu. W latach 1995-2001 miały miejsce trzy ważne sesje Polsko-Koreańskiej Komisji ds. Współpracy Naukowo-Technicznej. Duże znaczenie ma również działalność badawcza i wydawnicza wydziału koreanistyki UW, oraz wydziału polonistyki na Hanguk University w Seulu.

Współpracę w dziedzinie kultury, techniki turystyki regulują umowy dwustronne, najważniejsze z nich to: Umowa kulturalna między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Republiki Korei (zawarta w Warszawie 9 czerwca 1993) i Umowa między Rządem RP a Rządem RK o współpracy w dziedzinie turystyki (zawarta w Warszawie 3 grudnia 2004)[26].

Umowa kulturalna z 9 czerwca 1993 składa się z 8 artykułów. Będąc pierwszą umową dotyczącą tej problematyki stanowi ona podstawę do polepszania wzajemnych kontaktów i impuls do szczerszego uregulowania współpracy w dziedzinie kultury. Powodem zawarcia umowy ujętym w arendze części wstępnej jest chęć umacniania przyjaznych stosunków między krajami, oraz popierania współpracy w dziedzinach nauki, sztuki, oświaty, ochrony zdrowia i sportu.

Część dyspozycyjna wyznacza płaszczyzny współpracy i obliguje państwa-strony do podejmowania określonych działań. Artykuły od 1 do 5 zobowiązują strony do rozwijania współpracy kulturalnej poprzez: wymianę dziennikarzy i artystów, rozpowszechnianie programów radiowo-telewizyjnych, książek i filmów, wymianę naukowców, sportowców i studentów, wspieranie wystaw i imprez artystycznych. Ponadto umawiające się strony będą wspierały współpracę uniwersytecką, opracowywały zasady wzajemnego uznawania dyplomów i stopni naukowych. Umowa przewiduje możliwość prowadzenia konsultacji w celu przedłożenia szczegółowych spraw, ważnych dla prawidłowego wykonywania umowy.

Artykuły 7 i 8 zawierają postanowienia końcowe regulujące wejście w życie i czas obowiązywania, zawierają również korroborację.

Kolejną umową dotyczącą współpracy kulturalnej jest Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Korei o współpracy w dziedzinie turystyki, sporządzona w Warszawie 3 grudnia 2004 roku. Składa się ona z 9 artykułów.

Część wstępna zawiera rozbudowaną arengę, w której zapisano trzy zasadnicze przesłanki zwarcia umowy: 1 – dalsze rozwijanie przyjacielskich kontaktów między oboma państwami, 2 – rozwijanie turystyki dla polepszania współpracy kulturalnej i gospodarczej, oraz poznania historii i kultury narodów Polski i Korei, 3 – stworzenie podstaw prawnych dla współpracy w zakresie turystyki.

Część dyspozycyjną tworzą artykuły od 1 do 8 które zawierają konkretne regulacje dotyczące turystyki i zakresu współpracy. Jako główne założenia współpracy określono: umacnianie i rozwijanie turystyki w celu przybliżenia historii i kultury Polski i Korei, zaangażowanie inwestorów i przedsiębiorców, popieranie wspólnych inwestycji z dziedziny turystyki przez co wzmocnienie współpracy między oboma państwami, jak również udział w rozwijaniu turystyki międzynarodowej. Umowa przewiduje obowiązek wymiany informacji turystycznej, oraz dzielenia się doświadczeniami z prac w międzynarodowych organizacji turystycznych między państwami-stronami. Zakres współpracy przewidzianej w niniejszym dokumencie określono jako: wspólne przedsięwzięcia w dziedzinie turystyki, wymiana ekspertów, wymiana informacji turystycznej, wzajemna pomoc w kształceniu kadr. Wymiana informacji turystycznej będzie obejmować: statystykę turystyczną, programy kształcenia specjalistów, regulacje prawne w dziedzinach turystyki i ochrony dóbr kultury, materiały promocyjne i reklamowe z zakresu turystyki. Ponadto umowa przewiduje powołanie Komisji Wspólnej w celu kontrolowania wykonywania poszczególnych postanowień. Komisja Wspólna będzie złożona z przedstawicieli wyznaczonych przez państwa – strony. Komisja będzie zbierać się naprzemiennie w Polsce i Republice Korei, na pisemny wniosek jednej ze stron. Pierwsze zebranie odbędzie się w terminie 6 miesięcy od wejścia w życie niniejszej umowy. Na pierwszym posiedzeniu Komisja opracuje i uchwali swój regulamin.

W artykule 9 zawarte są postanowienia końcowe i koroboracja. Umowa dotyczy przedsięwzięć podjętych i zakończonych w czasie jej obowiązywania, jak również tych podjętych w okresie jej obowiązywania i trwające po jej wygaśnięciu.

Umowy zostały zawarte na czas określony. Okres obowiązywania wynosi 5 lat z możliwością przedłużenia na kolejne 5-letnie okresy. Przedłużenie następuje automatycznie, jeśli nie wpłynie nota o wypowiedzeniu na 6 miesięcy przed upływem okresu obowiązywania. Umowa kulturalna wchodzi w życie w dniu otrzymania noty późniejszej informującej o spełnieniu wymogów przewidzianych prawem wewnętrznym dla przyjęcia umowy, a Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki, 30 dnia od wpłynięcia noty późniejszej. Oba dokumenty zostały sporządzone w trzech językach: polskim, koreańskim i angielskim, przy czym wszystkie są jednakowo autentyczne. W sytuacji rozbieżności interpretacyjnych tekstem rozstrzygającym jest tekst angielski.

Dnia 5 grudnia 2008 r w Seulu podpisano Program Współpracy między Rządem Rzeczypospolitej a Rządem Republiki Korei w dziedzinie kultury, nauki i edukacji na lata 2009-2011, będący aktem wykonawczym do Umowy Kulturalnej z 1993 r[27]. Dokument ten sygnowano podczas wizyty Prezydenta RP prof. Lecha Kaczyńskiego w Republice Korei w dniach 5-7 grudnia 2008 r. Dodatkowe znaczenie umowie nadaje fakt, iż na 2009 r. przypada rocznica dwudziestolecia nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską a Koreą Południową[28].

Podsumowując niniejsze rozważania należy stwierdzić, że stosunki traktatowe między Rzeczypospolitą Polska a Republiką Korei stanowią fundament współpracy na płaszczyźnie politycznej, gospodarczej i kulturalnej. Współpraca ta, od dłuższego czasu układa się pomyślnie i można się spodziewać dalszej intensyfikacji wzajemnych stosunków.

W aspekcie prawnomiędzynarodowym polepszanie współpracy może być osiągnięte poprzez prawne uregulowanie kolejnych obszarów wspólnego zainteresowania, tak by nadać polsko – koreańskiej współpracy jeszcze bardziej dynamiczny charakter.

Autor jest absolwentem wydziału prawa KUL, doktorantem prawa międzynarodowego, oraz ekspertem z zakresu problematyki Azji Wschodniej.

[1] Por. M. Burdelski „Czynniki warunkujące proces podziału i zjednoczenia Korei”. Toruń 2004, str. 145 i 163.

[2] Ze względu na zmienioną sytuację polityczną, obecnie nie jest to stałe przedstawicielstwo, tylko misja dyplomatyczna, choć formalnie Komisja Nadzorcza Państw Neutralnych nadal funkcjonuje.

[3] M. Burdelski op. cit. str. 161.

[4] A. Majkowski „Geneza nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską a Republiką Korei”, Azja i Pacyfik, 2000, nr 3, str. 133.

[5] Ibidem, str. 133.

[6] Podczas spotkania Prezyden Roh Tae Woo wykazał się dobrą znajomością polskiej historii i mentalności.

[7] A. Majkowski, op. cit. str. 134.

[8] Por. M. Burdelski op. cit. str. 163.

[9] Wyraźnym przejawem oziębienia stosunków było odwołanie przez KRL-D swojego ambasadora w Warszawie.

[10] Paweł Gruk „Kontakty Sejmu RP ze Zgromadzeniem Narodowym Republiki Korei”. Azja i Pacyfik 2000, nr 3, str. 136.

[11] Jae-Hyo Kim „KOTRA jako katalizator polskiego i koreańskiego środowiska biznesowego”. Azja i Pacyfik 2000, nr 3, str. 139.

[12] Jae-Hyo Kim, op. cit. str. 139.

[13] M. Burdelski, op. cit. str. 164.

[14] Sytuacja ta miała wymiar propagandowy, ponieważ przymiot neutralności państwa został określony w Układzie o Rozejmie z 27 lipca 1953 jako państwo nie biorące udziału w działaniach zbrojnych w wojnie koreańskiej.

[15] KEDO zaproponowało Korei Północnej dwa nowoczesne reaktory atomowe w zamian za rezygnację z kontynuowania programu zbrojeń atomowych.

[16] Według Euro-Asian Business Consultancy Korea Południowa jest dwunastym najlepiej rozwiniętym gospodarczo krajem świata, piątym na świecie producentem samochodów, oraz zajmuje drugie miejsce w produkcji stali (dane z 2003).

[18] Koreańskie firmy w Polsce, dodatek specjalny Gazety Wyborczej, 3-XII-2004.

[19] Teksty umów ze strony internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych (www. msz. gov.pl) i systemu informacji prawniczej LEX.

[20] Zostało to wyraźnie określone w arendze części wstępnej.

[21] Należności określone w art. 7 to m. in: kapitał na powiększenie inwestycji, kwoty na pokrycie wydatków, spłaty pożyczek, przychody, należności pochodzące z likwidacji inwestycji.

[22] Zgodnie z  art. 2 ust 2 przepisy te będą miały zastosowanie do wszystkich podatków podobnego rodzaju wprowadzonych po podpisaniu konwencji, a obowiązek informowania o zmianach w prawie podatkowym będzie spoczywał na właściwych władzach umawiających się państw.

[23] Por. art. 11 Umowy o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji, art. 29 Konwencji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i art. 7 Umowy o współpracy gospodarczej.

[24] M. Burdelski, op. cit. , str. 173-174.

[25] Koreańscy poloniści, autorzy przekładu doszukali się pewnych analogii w kaście jangbanów i polskiej szlachcie sarmackiej.

[26] Teksty umów ze strony internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych (www. msz. gov.pl) i systemu informacji prawniczej LEX.

[28]http://www.msz.gov.pl/Podpisanie,Programu,wspolpracy,miedzy,Rzadem,Rzeczypospolitej,a,Rzadem,Republiki,Korei,w,dziedzinie,kultury,,nauki,i,edukacji,na,lata,2009,-,2011,23717.html

Reklama