Newsletter "Stosunków Międzynarodowych"

dostarcza 
Podaj swój adres e-mail:


Lotnictwo w osiąganiu celów strategicznych operacji militarnych

Autorzy: 
Jacek Jędrysiak

Major Michał Fiszer należy do grupy autorów, których nie trzeba czytelnikowi przedstawiać. Ten były pilot wojskowy należy dziś bowiem do grona najpopularniejszych telewizyjnych ekspertów wojskowych. Znany ze swych często kontrowersyjnych poglądów, zawsze popiera je nie tylko osobistym doświadczeniem, lecz także dogłębną wiedzą w tematyce bezpieczeństwa. Wszystkie te elementy odnajdujemy w jego najnowszej książce.

Praca majora Fiszera zalicza się do grona rozpraw poświęconych strategii. Używając terminologii Colina S. Graya należałoby stwierdzić, że sytuuje się ona na trzecim poziomie ogólnej teorii wojny, wyjaśniającym w jaki sposób określony rodzaj użycia siły wpływa na przebieg całego konfliktu. W tym wypadku obiektem analizy jest użyteczność lotnictwa w osiąganiu celów strategicznych. Autor postawił przed sobą ambitne zadanie wszechstronnego przeanalizowania warunków jakie muszą być spełnione, by siły powietrzne mogły odegrać kluczową rolę w operacji militarnej. Z zadania tego wywiązał się modelowo.

Praca Fiszera posiada bardzo spójną i czytelną strukturę. Każdy z czterech rozdziałów stanowi niezbędny element całości. W pierwszej części pracy zapoznajemy się z jej głównymi założeniami. Autor krok po kroku wyjaśnia acana swojego podejścia do tematu, przedstawia pytania i cele badawcze. Dobrym krokiem było także wyjaśnienie pochodzenia części pojawiających się w pracy specjalistycznych pojęć, dzięki czemu nawet niezorientowany w temacie czytelnik będzie swobodnie poruszał się po prezentowanej tematyce. Wadą rozdziału wstępnego jest dość zdawkowa informacja na temat literatury tematu, której charakterystyka nie wydaje mi się wystarczająca. Autor podaje jednak dość jasno i zwięźle kryteria jakimi kierował się przy selekcji materiału, co łagodzi skutki lakonicznego opisu.

Rozdział drugi stanowi historyczny zarys rozwoju doktryny użycia sił powietrznych. Fiszer prezentuje kolejno poglądy Giulio Douheta, Williama „Billa” Mitchella, Hugh Tencharda, amerykańskich teoretyków z lat 30. i 40., koncepcje użycia lotnictwa podczas zimnej wojny. Kulminację stanowią koncepcje Johna Boyda i Johna Wardena. Narracja w tej części pracy jest prowadzona bardzo sprawnie, autor ani na moment nie traci z oczu celu pracy, każda koncepcja jest oceniana pod kątem użyteczności dla strategii. Widoczne jest krytyczne podejście do tematu, dzięki czemu można dość wszechstronnie zapoznać się z prezentowanymi teoriami i koncepcjami. Ten dobry efekt jest nieco psuty przez wyraźną fascynację koncepcją kręgów Wardena, których zastosowanie jawi się w opisie Fiszera jako idealny model strategicznego użycia lotnictwa. Pewne zastrzeżenia może budzić dominacja w rozdziale anglosaskiego punktu widzenia. Nie dziwi ona, wobec wiodącej jego roli w procesie kształtowania koncepcji strategicznej roli lotnictwa, brak informacji na temat optyki problemu w innych krajach należy uznać za istotny mankament. Praca Fiszera nie ma jednak na celu holistycznej prezentacji rozwoju teorii sił powietrznych, stąd można uznać prawo autora do selekcji materiału.

Kolejny rozdział pracy stanowi studium przypadków użycia lotnictwa do celów strategicznych. Wybrane do tego zostało siedem operacji od ofensywy bombowej przeciw Niemcom po operację „Allied Force” w Kosowie. Każda z nich jest analizowana wedle tego samego schematu, uwzględniającego przedmiot, cele, warunki konfliktu oraz mechanizmy i efekty działań lotnictwa. Dzięki tej metodzie autor uzyskuje w każdym wypadku dokładną odpowiedź na temat roli lotnictwa w konflikcie. Szczególnie istotnym pytaniem jest zawsze kwestia relacji celów do dobranych środków. Fiszer dosadnie pokazuje przy tym, że użycie sił powietrznych nie zawsze jest w stanie zapewnić osiągnięcie celów konfliktu. Fragment ten stanowi najważniejszą część pracy, obnażającą działanie w praktyce przedstawionych wcześniej założeń doktrynalnych i stanowiąc podstawę formułowania wniosków.

Ostatnia część pracy jest poświęcona koncepcji osiągania celów strategicznych przez lotnictwo. Bazując na omówionym wcześniej materiale Fiszer przedstawia warunki jakie muszą być spełnione, by działanie sił powietrznych przyniosło skutek. Liczba czynników jest duża, wykluczająca traktowanie lotnictwa jako remedium na każdą sytuację strategiczną. Określone warunki mogą bowiem sprawić, że nawet najbardziej konsekwentne ataki nie przyniosą skutku. Kolejnym fundamentalnym problemem jest właściwe określenie środka ciężkości przeciwnika, autor zaleca tu uważne zapoznanie się z koncepcjami Wardena.

Podsumowując, należy uznać książkę majora Fiszera za godną polecenia. Omawia ona w sposób fachowy i kompetentny istotny segment działań strategicznych. Stanowi także ważną przestrogę dla tych, którzy chcieliby dominacji w działaniach tylko jednego rodzaju sił zbrojnych. Uwagę tym cenniejszą, że wyszła spod pióra lotnika. Fiszer nie przecenia lotnictwa, lecz w sposób krytyczny dokonuje oceny jego użyteczności, pokazując przy tym, że przy błędnych założeniach nawet najpotężniejsze siły nie będą w stanie osiągnąć postawionego przed nimi zadania.


Michał Fiszer, Lotnictwo w osiąganiu celów strategicznych operacji militarnych
Wydawnictwo: Collegium Civitas, TRIO
Miejsce i rok wydania: Warszawa 2011
 

Tags:

Reklama