Newsletter "Stosunków Międzynarodowych"

dostarcza 
Podaj swój adres e-mail:


Leksykon organizacji i ruchów islamistycznych

Autorzy: 
Prof. Ryszard Machnikowski

Na polskim rynku wydawniczym właśnie pojawiła się nie lada gratka. W serii „Biblioteka Przeglądu Bezpieczeństwa Wewnętrznego” ABW opublikowała „Leksykon organizacji i ruchów islamistycznych”. Jest to publikacja bez precedensu w naszym kraju, wskazująca na bardzo pozytywny kierunek działania największej polskiej instytucji państwowej dbającej o jego bezpieczeństwo.

Już samo pojawienie się PBW stanowiło niejako przełom, gdyż sugerowało ono otwarcie się instytucji z natury rzeczy dbającej o niejawność swych działań na środowiska zewnętrzne – wszystkich tych, którym na sercu leży umacnianie bezpieczeństwa kraju, a którzy, z różnych względów, nie są związani ze służbami specjalnymi. W minionym ćwierćwieczu środowisko zajmujące się kwestiami ocierającymi się o sprawy bezpieczeństwa zarówno wewnętrznego, jak i międzynarodowego niezwykle rozwinęło się w naszym kraju – stanowi je przede wszystkim rosnąca z roku na rok grupa badaczy podejmujących te problemy w swych dociekaniach naukowych, starsi z nich doczekali się wręcz swoich wychowanków, którzy bez kompleksów mogą podejmować współpracę międzynarodową w tym zakresie.

Nie bez znaczenia dla tego trendu były zamachy terrorystyczne z 11 września 2001 r. oraz te w Madrycie i w Londynie. Jedyny ich „pozytywny” skutek, by tak rzec, to gwałtowny wzrost popularności tematyki terroryzmu i zwalczania terroryzmu w społeczności badaczy i naukowców, co prawem wielkich liczb dało efekt w postaci pojawienia się w naszym kraju całkiem już sporej grupy zaawansowanych analityków tych zjawisk. Cieszy także stale rosnąca grupa naukowej młodzieży – studentów i doktorantów, którzy w swoich pierwszych przedsięwzięciach naukowych zajmują się szeroko rozumianą problematyką bezpieczeństwa. Z numeru na numer wspomniany wyżej Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego stawał się pismem coraz bardziej interesującym i dojrzałym, jego poziom naukowy stale rósł co pozwoliło mu na przyciągnięcie grona znamienitych Autorów, których publikacji nie powstydziłyby się renomowane periodyki zagraniczne. Dzięki temu pismo to jest już w tej chwili w stanie dokonać integracji tego środowiska, tak dynamicznie rozwijającego się w naszym kraju w ostatnich latach. W państwach zachodnich tego rodzaju współpraca między środowiskami zainteresowanymi problematyką bezpieczeństwa jest normą, u nas wciąż nowością.

Seria „Biblioteka PBW” wydaje się być kolejnym niezwykle udanym przedsięwzięciem, które powinno je zainteresować, a szczególne zainteresowanie powinna wzbudzić omawiana publikacja. Leksykon stanowi bowiem nieocenione kompendium wiedzy na temat niesłychanie licznych organizacji i ruchów islamistycznych i dżihadystycznych, i co najważniejsze, wiedzy obejmującej okres od ich powstania do przełomu lat 2011/12 (tekst został oddany do druku w lipcu 2014 r.). Prezentuje on w porządku alfabetycznym kilkadziesiąt organizacji, stowarzyszeń, siatek, gangów i ruchów islamistycznych działających na całym świecie, od USA po Filipiny. Przedstawia charakterystyki zarówno tych największych, jak Bractwo Muzułmańskie czy Al Kaida w jej wszystkich odnogach i odmianach, po organizacje znane raczej tylko specjalistom, jak np. Wspólnota Ubogich. Charakter leksykonu wymusza siłą rzeczy zwięzłość prezentowanych haseł, jednak Autor zawarł w nich najważniejsze fakty związane z profilem i historią ich działalności, ideologią oraz organizacją wewnętrzną.

Nie został pominięty żaden region geograficzny ani kontynent, na którym islamiści pełnią swą misję. Ciekawym uzupełnieniem tekstu są fotografie liderów pomawianych ugrupowań, mapki regionów, w których działają czy też logo przez nie używane.

We „Wstępie” Autor logicznie i wyczerpująco przedstawia założenia przyjęte przy opracowaniu poszczególnych haseł, zatem nie ma powodu, by wskazywać na drobne uchybienia tego opracowania – największe najprawdopodobniej dotyczyłoby uwzględnienia w leksykonie Sepahu (irańskiego Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej) przy nie uwzględnieniu innych państwowych instytucji, nie tylko zresztą irańskich, mających wielki wkład w rozwój islamistycznych organizacji radykalnych.

Per analogiam należałoby oczekiwać, że w zapowiadanym tomie drugim poświęconym niemuzułmańskim organizacjom i ruchom radykalnym, poczesne miejsce powinno przypadać KGB (i jej licznym sukcesorom), Staasi i innym pokrewnym instytucjom, bez których wsparcia europejskie i amerykańskie organizacje radykalne nie byłyby tym, czym były lub nadal są. Tom zamyka wielce użyteczny słownik podstawowych terminów, rozległa bibliografia oraz bardzo porządnie sporządzone indeksy nazwisk, organizacji i nazw geograficznych, ułatwiające poruszanie się po tym obszernym materiale. Leksykon jest także bardzo starannie wydany pod względem edytorskim – twarda okładka powinna zapewnić mu odpowiednią trwałość użycia.

Konkludując należy stwierdzić, że ta bardzo udana pozycja należy do kategorii must have zarówno dla osób początkujących, jak i bardziej zaawansowanych w omawianej problematyce. Dla tych pierwszych jest to pozycja obowiązkowa, wprowadzająca ich w skomplikowany i wielowymiarowy świat muzułmańskiego radykalizmu, dla tych drugich stanowić będzie użyteczne narzędzie porządkujące dotychczasową wiedzę i ułatwiające „nawigację” w badaniach własnych. Bardzo istotna luka w literaturze polskojęzycznej została właśnie wypełniona, zatem chwała nie tylko Autorowi, ale też i jego pracodawcy, że zechciał udostępnić jego szeroką wiedzę innym zainteresowanym. Pozostałoby życzyć sobie, by Leksykon trafił do bibliotek wyższych uczelni i na trwałe wszedł do akademickiego obiegu, gdyż w pełni na to zasługuje.

Teraz należy zaczekać na zapowiadany tom drugi, który wprowadzi analityczny porządek w nieuporządkowany świat zachodnich radykałów politycznych, a za jakiś czas namówić Autora tomu pierwszego na jego aktualizację w kolejnym, drugim wydaniu, obejmującą aktywność islamistów w ostatnich kilkunastu miesiącach. Powstanie Kalifatu w Lewancie stało się katalizatorem aktywności tych środowisk, na miarę sowieckiej inwazji na Afganistan czy ataku z 11 września, i będzie miało niedające się obecnie w pełni ocenić, lecz z pewnością niezwykle doniosłe konsekwencje dla tego globalnego ruchu w najbliższej przeszłości. Konsekwencje, które będą miały znaczący wpływ, niestety bardzo negatywny, na bezpieczeństwo krajów europejskich, nie wyłączając także i Polski.


„Leksykon organizacji i ruchów islamistycznych”, ABW, Warszawa 2014, str. 656
 

Tags:

Reklama