Newsletter "Stosunków Międzynarodowych"

dostarcza 
Podaj swój adres e-mail:


Hezbollah w stosunkach międzynarodowych na Bliskim Wschodzie

Autorzy: 
Dr Jacek Reginia - Zacharski

Wśród wielu opinii dotyczących ewolucji świata polityki - przede wszystkim, choć nie tylko – międzynarodowej, w ostatnim dziesięcioleciu na stałe gościć zaczęło różnie odmieniane pojęcie „hybrydowości”. Koresponduje ono z takimi określeniami, jak „świat poklasyczny”, „ponowoczesny”, czy wreszcie „powestfalski”. Nie wchodząc głębiej w debatę na temat słuszności tych ujęć, przyznać trzeba, że w ostatnim ćwierćwieczu istotnej erozji uległy klasyczne kanony pojęciowe i klasyfikacje stosowane w szeroko rozumianych naukach o polityce. Dotyczy to procesów w polityce i, w tym samym stopniu uczestników stosunków międzynarodowych i polityki w ogóle.

Książka Rafała Ożarowskiego pod tytyłem „Hezbollah w stosunkach międzynarodowych na Bliskim Wschodzie” (Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2011), stanowi jedno z ciekawszych studiów na temat hybrydowego aktora w polityce światowej (zapowiadana w tytule analiza na poziomie regionalnym znacznie wykracza poza te granice). „Partia Boga”, jak przekonuje wykład, jest wdzięcznym i inspirującym „pretekstem” do snucia refleksji w perspektywie znacznie szerszej. Autor właściwie każdy wątek uzbraja w teoretyczno-metodologiczne zaplecze, co przy pierwszej lekturze książki może być nieco uciążliwie – nieco zakłóca bowiem spójność i jednolitość wykładu. Jednak dzięki tej praktyce książka znacznie zyskuje na wartościach poznawczych. Analiza wieloaspektowego funkcjonowania Hezbollahu wpisuje się w dyskurs dotyczący natury współczesnych stosunków międzynarodowych i systemów politycznych poprzez stwarzanie wartości dodanej w wymiarze teoretycznym i metodologicznym.

Warto zwrócić uwagę na sam tytuł recenzowanej książki. Autor bardzo precyzyjnie zarysował obszary, po jakich zamierzał się poruszać. Nie ulega wątpliwości, że głównym bohaterem analizy uczyniono „Partię Boga”. Z dalszej części tytułu dowiedzieć się można, iż obszarami analizy będą stosunki międzynarodowe, rozumiane, jak wynika z wykładu przez Rafała Ożarowskiego bardzo szeroko. Warto pamiętać, że relacje pomiędzy stosunkami międzynarodowymi a geopolityką i geostrategią nie są bezsporne. Lektura – w szczególności rozdziału drugiego, przekonuje, że Autor postanowił badać rzeczywistość nie zawężając obszaru swojego zainteresowania do sztywno określonych przez definicje gałęzi nauki pól. Geograficzne zawężenie do Bliskiego Wschodu, co sugeruje się w tytule, potraktowane zostało również „wywoławczo”. Rafał Ożarowski słusznie opowiada się za wizją świata powiązanego. W rozdziale czwartym daje temu wyraz poprzez wyraźne wskazanie transnarodowego charakteru Hezbollahu i aktywność (wcale niemałą) poza rejonem Bliskiego Wschodu. Takie podejście do stosunków międzynarodowych, które dałoby się opisać trawestacją modnego powiedzenia w brzmieniu „analizuj regionalnie w globalnym kontekście”, jest bliskie również autorowi recenzji i w jego opinii zasługuje na pełne uznanie.

Książka Rafała Ożarowskiego składa się z pięciu zasadniczych rozdziałów, poprzedzonych wstępem i zamkniętych zakończeniem. Na końcu znalazły swoje miejsce przydatne aneksy oraz bibliografia (już teraz zaznaczmy – imponująca) i indeksy: osób oraz nazw geograficznych. Każdy z rozdziałów posiada przemyślaną strukturę wewnętrzną, która jest nieoceniona z uwagi na złożony i niekiedy skomplikowany charakter wykładu. Właściwie można by pokusić się o uwagę, iż każdy z rozdziałów stanowi osobny wykład, żyjący własnym życiem. Wynika to z przyjęcia przez Autora konstrukcji, w myśl której obok siebie analizowane są zupełnie inne jakościowo obszary. A jednak składają się one na spójny obraz i stanowią wyczerpujące temat opracowanie analityczne. Nasuwa się tu jednak uwaga, iż z korzyścią dla dobitności wykładu byłoby dołączenie do każdego rozdziału pewnego podsumowania (wniosków). Sprawiłoby to zapewne, że zakończenie jeszcze bardziej wynikałoby z tej złożonej całości. Uwaga ta wydaje się tym zasadniejsza w opinii recenzenta, że w konstrukcji wykładu, a właściwie poszczególnych rozdziałów Autor posłużył się dość specyficznym rozwiązaniem. Otóż każda partia tekstu rozpoczyna się od rozważań o charakterze metodologicznych i teoretycznych.

Rozdział pierwszy rozpoczynają uwagi na temat geograficznych i politycznych granic regionu bliskowschodniego z jednej strony oraz rozważania dotyczące rodzajów/jakości i charakteru uczestników współczesnych stosunków mię-dzynarodowych. Po tych, bardzo interesujących - dodajmy, uwagach Autor przechodzi do analizy natury i specyfiki Hezbollahu, posługując się zbudowaną wcześniej matrycą. Brak podsumowania na końcu rozdziału może budzić pewien niedosyt, szczególnie u osób przyzwyczajonych do formuły kończącej „quod erat demonstrandum”. Podobną uwagę można odnieść do rozdziału drugiego i trzeciego, z uwagi na zainteresowania recenzenta najbardziej go zajmujących. Autor po rozważaniach na temat strategii w ujęciu historycznym i współczesnym, przechodzi do analizy celów, możliwości i wybranych metod działania „Partii Boga”. Wykazano tu w sposób bardzo dobitny, iż asyme-tryczność działań wpisana jest organicznie w konflikt pomiędzy podmiotami o różnych charakterach i potencjałach. A jednak i tu zabrakło résumé. W odniesieniu do rozdziału trzeciego nasuwa się uwaga nieco innego rodzaju. Autor używa w nim pojęcia „geostrategii”. W rozważaniach wprowadzających (doskonałych jak zwykle) dostrzeżono brak tożsamości pomiędzy pojęciami geopolityki, geostrategii i stosunków międzynarodowych. Nie wpływa znacząco na merytoryczną wartość rozważań dość swobodne używanie (niekiedy zamienne wręcz) tych terminów, a jednak budzi niepotrzebne wątpliwości i zamieszanie. Poza tym rozdział „jak zwykle” – doskonały.

Stosunkowo krótki, ale bardzo zajmujący jest rozdział piąty – ostatni. Rafał Ożarowski poważył się na rzecz ryzykowną – prognozę miejsca Hezbollahu w systemie międzynarodowym oraz dalszego rozwoju i działań „Partii Boga”. Wielkim atutem tej partii wykładu jest jego wyważenie. Autor unika efektownych fajerwerków, trzymając się faktów oraz tego, co – jak można przewidywać – posiadać będzie dużą dozę prawdopodobieństwa. Wartością sama w sobie jest dostrzeżenie i podkreślenie podmiotowej i przedmiotowej roli, jaką odgrywa „Partia Boga”. Warto tu pokusić się o uwagę, że wielu badaczy przy analizie dotyczącej jakichkolwiek aktorów współczesnych stosunków międzynarodowych koncentruje się na jednej z ról, całkowicie pomijając druga. Tego zarzutu postawić Rafałowi Ożarowskiemu nie można. W oparciu o takie założenia Autor buduje przekonywujące scenariusze przyszłości z udziałem Hezbollahu. Recenzent pozwala sobie na wyrażenie nadziei, że w innym miejscu uda się odnaleźć bardziej szczegółowe przewidywania tego Autora. Z pewnością zaskoczą one wnikliwością ujęcia i odpowiedzialnością badawczą.

Na koniec warto podkreślić dbałość o graficzne wspomaganie odbioru tekstu. Sporo w nim tabel i wykresów. Pełnią one istotną rolę w konstruowaniu wykładu – Autor komentuje dane w nich zawarte, broniąc się przed powszechną niestety tendencją do ilustrowania tekstu „obrazkami”, które nie wnoszą właściwie niczego do istoty wykładu.

Książka Rafała Ożarowskiego, Hezbollah w stosunkach międzynarodowych na Bliskim Wschodzie (Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2011), to lektura nie tylko dla czytelnika zainteresowanego problematyka Bliskiego Wschodu. Autor pod pretekstem analizy „Partii Boga” podejmuje wiele wątków o kapitalnym znaczeniu dla współczesnego świata. Obok rozważań na temat jednego z bardziej interesujących fenomenów współczesnego świata Islamu w książce znalazły swoje miejsce rozważania z dziedziny współczesnych konfliktów zbrojnych, geopolityki (a jednak!), teorii stosunków międzynarodowych i wielu innych kwestii.

Wydawnictwo: Wyd.Uniwersytetu Gdańskiego
Rok wydania: 2011
Stron: 249
EAN/ISBN: 9788373267664

Tags:

Reklama