Newsletter "Stosunków Międzynarodowych"

dostarcza 
Podaj swój adres e-mail:


Gospodarczo-polityczne współczesne relacje Australii z Japonią. Wzorzec dla stosunków międzynarodowych w regionie Azji i Pacyfiku

Autorzy: 
dr Karol Żakowski

Region Azji i Pacyfiku przechodzi szybkie przemiany gospodarcze, społeczne i polityczne. Dyskutowane są obecnie różnorodne formy współpracy zarówno bilateralnej, jak i multilateralnej między państwami regionu. Procesy globalizacji wymuszają na krajach wschodnioazjatyckich uczestnictwo w inicjatywach integracyjnych, zwłaszcza w sferze ekonomicznej. Również Australia, która leży relatywnie blisko kontynentu azjatyckiego, pragnie czerpać korzyści ze współpracy z krajami Azji Wschodniej. Recenzowana książka poświęcona jest analizie relacji Australii z Japonią – pierwszym państwem spoza kręgu dawnych kolonii brytyjskich, z którym rząd w Canberrze zaangażował się w daleko idącą wymianę handlową.

Rozprawa Mieczysława Sprengela dotyczy problematyki, na temat której nie ukazały się dotychczas w Polsce wyczerpujące opracowania. Wartość książki podnosi korzystanie przez Autora z bogatych źródeł australijskich – nie tylko z prac naukowych i artykułów prasowych, ale również dokumentów prymarnych z Archiwum Narodowego w Canberrze czy Archiwum Państwowego w Londynie.

Autor szczegółowo opisuje międzynarodowe i wewnątrzpaństwowe uwarunkowania stosunków australijsko-japońskich. Słusznie położył w nich nacisk na sferę gospodarczą, gdyż to głównie ona determinowała bardzo pragmatyczne interesy obu krajów. O ile Australia dostarczała Japonii surowców naturalnych i produktów rolnych, o tyle Japonia eksportowała do Australii głównie produkty pracochłonne. Trudno się nie zgodzić z tezą Autora, iż stopniowy rozpad imperium brytyjskiego po II wojnie światowej skłonił rząd w Canberrze do zwrócenia się w stronę Azji Wschodniej. Japonia, jako kraj posiadający silną gospodarkę i prowadzący ściśle proamerykańską politykę, była dla Australii naturalnym partnerem handlowym, zaś relacje między oboma państwami stały się wręcz wzorcem współpracy w regionie Azji i Pacyfiku.

Praca jest skonstruowana w sposób problemowo-chronologiczny. Kolejne rozdziały zostały poświęcone analizie kontaktów bilateralnych w sferze politycznej oraz gospodarczej z drobiazgowym opisem wymiany handlowej. Autor słusznie uznał za punkty zwrotne w stosunkach australijsko-japońskich podpisanie Traktatu pokojowego z San Francisco w 1951 roku, Porozumienia handlowego w 1957 roku, Podstawowego traktatu o przyjaźni i współpracy w 1976 roku czy Wspólnej deklaracji o współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa w 2007 roku.

Widać jednak, że o ile Autor dobrze orientuje się w problematyce australijskiej, o tyle nie posiada pogłębionej wiedzy na temat japońskiej polityki czy dyplomacji. Z tego powodu książka nie jest pozbawiona błędów merytorycznych. Autor niejednokrotnie myli japońskich polityków (np. pisząc, że w 1975 roku stanowisko ministra spraw zagranicznych sprawował Tanaka Kakuei, podczas gdy piastował je wówczas Miyazawa Kiichi, zaś Tanaka nigdy nie był szefem tego resortu) i biurokratów (chociażby nazywając ministrem spraw zagranicznych dyrektora Wydziału Gospodarczego w MSZ, Ogurę Kazuo), podaje błędne daty (np. koniec kadencji premiera Satō Eisaku w 1971 zamiast w 1972 roku) lub nieścisłe stwierdzenia (chociażby pisząc, że Partia Liberalno-Demokratyczna pozostała nieprzerwanie u steru rządów w latach 1955-2009, podczas gdy utraciła władzę na 10 miesięcy na przełomie 1993 i 1994 roku).

Zapewne w wyniku ograniczeń językowych Autor znacznie mniej uwagi poświęca analizie uwarunkowań współpracy bilateralnej po stronie japońskiej niż australijskiej. Brak wykorzystania literatury japońskojęzycznej zaowocował opisem wielu zagadnień przede wszystkim z perspektywy rządu w Canberrze, bez dogłębnego zbadania motywacji władz w Tokio. Np. przy analizie polityki rządu Abe Shinzō (2006-2007) wobec Australii pominięta została tematyka „dyplomacji opartej na wartościach” (kachikan gaikō), która wszakże w dużym stopniu wpłynęła na powstanie w Japonii nowych inicjatyw mających na celu zacieśnienie relacji z krajami reprezentującymi zachodnie wartości cywilizacyjne, w tym z Australią. Praca zyskałaby bardzo, gdyby Autor przeprowadził kwerendę nie tylko w archiwach australijskich, ale również japońskich, zwłaszcza w bogatych zbiorach Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych (Gaikō Shiryōkan) w Tokio.

Książka napisana jest poprawnym językiem, z relatywnie niewielką liczbą literówek. Z drugiej strony widać chaos w pisowni japońskich nazwisk, które niekonsekwentnie stawiane są raz przed, raz po imieniu. Pojawiają się również takie kuriozalne nazwy, jak „Fenian” na określenie stolicy Korei Północnej, Pjongjangu.

Pomimo pewnych ułomności, praca Mieczysława Sprengela stanowi wartościowy wkład do wiedzy na temat relacji Australii z Japonią, zwłaszcza z perspektywy rządu w Canberrze. Można ją polecić wszystkim, którzy poszukują wyczerpujących informacji o polityce Australii wobec krajów wschodnioazjatyckich oraz o pozycji gospodarczej tego państwa w regionie Azji i Pacyfiku.

Gospodarczo polityczne współczesne relacje Australii z Japonią. Wzorzec dla stosunków międzynarodowych w regionie Azji i Pacyfiku
Sprengel Mieczysław
liczba stron: 496
okładka: twarda
Wydawnictwo: Avalon

 

Tags:

Reklama