Newsletter "Stosunków Międzynarodowych"

dostarcza 
Podaj swój adres e-mail:


Dyplomata. Na salonach i w politycznej kuchni. Jerzy Maria Nowak

Autorzy: 
Inf. prasowa

Wspomnienia ambasadora Jerzego Nowaka to wciągający obraz polskiej dyplomacji od kuchni, spisane z perspektywy 50 lat pracy w służbie zagranicznej w różnych epokach. Zapisowi rzeczy ważnych towarzyszą opisy codzienności, a przede wszystkim ludzi, ich błędów, wielkości i działań, klimatu epoki, w których działali. Znakomite anegdoty urozmaicają narrację.

W pierwszej części autor fascynująco opisuje swoje dzieciństwo i młodość, które wpłynęły później na jego drogę do dyplomacji i działalność w służbie dyplomatycznej. Pokazuje życie na Podolu, na styku kultur polskiej, ukraińskiej i żydowskiej. 

Przedstawia widziany oczami dziecka dramat wojny oraz repatriację na Śląsk Opolski i integrację ze Ślązakami. Szkoła i liceum w Opolu przypadają na czasy polskiego stalinizmu, ze wszystkimi jego ideologicznymi szaleństwami, atmosferą strachu, paradoksami i niekonsekwencjami. Zapomniana dziś wyższa uczelnia – Szkoła Główna Służby Zagranicznej, to okres rządów Gomułki i siermiężnego socjalizmu, który przedstawiony jest od strony szczegółów zycia codziennego.

Druga część to dyplomacja czasu PRL, opisana od kulis, także – co jest rzadkością – od strony życia codziennego w gmachu MSZ. Autor nie pomija trudnych i delikatnych spraw, np. antysemityzmu lat sześćdziesiątych, działalność organizacji partyjnej oraz wywiadu i innych służb specjalnych, opisuje pracę w warunkach ograniczonej suwerenności. Nowością są analizy ewolucji postaw wielu osób z młodszych pokoleń, które w tych trudnych okolicznościach starały się unikać akceptacji zależności od ZSRR i rozstawiać, gdzie się dało, biało czerwone chorągiewki, przygotowując się na moment odzyskania niepodległości.

W trzeciej części znalazły się pasjonujące historie na placówkach zagranicznych, gdy autor był jeszcze dyplomatą niższej rangi. Unikalna jest relacja z zakładania ambasady w Tanganice tuż po uzyskaniu niepodległości przez ten kraj, który obecnie nosi nazwę Tanzanii. Zwraca uwagę zwłaszcza spotkanie autora z Che Guevarą, wizyta u sułtana Zanzibaru, na chwilę przed jego obaleniem. Poruszający jest obszerny fragment poświęcony bliskiej przyjaźni z Ryszardem Kapuścińskim, która zrodziła się w Afryce i przetrwała do jego śmierci.

Nie mniej interesujące są opisy pobytu autora na placówce dyplomatycznej w Buenos Aires i jego spotkań z wieloma znanymi osobistościami, np. argentyńskimi pisarzami Jorge Borgesem i Ernesto Sabato, polskim architektem Oskarem Hansenem i innymi polskimi ludźmi kultury i sztuki, wybitną słowacką aktorką i działaczką polityczną Magdą Vasaryovą.

Znaczącą rolę w dyplomatycznym życiu autora odegrały barwnie opisane wyjazdy studyjne do Stanów Zjednoczonych i Moskwy oraz aktywny udział w wieloletnim procesie helsińskim KBWE. Tuż po tym autor wyjechał do Stałego Przedstawicielstwa przy ONZ w Nowym Jorku, gdzie uczestniczył w pracach Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych. Tam zastał go stan wojenny. Opisuje jego wpływ na życie i pracę w dyplomacji. W tym czasie spotkał m.in. Benjamina Netanyahu, Siergieja Ławrowa oraz Davida Rockefellera, któremu podsuwa ideę powołania do życia fundacji wspierającej polskie rolnictwo. Nawiązuje bliższą znajomość z Wiktorem Osiatyńskim, Andrzejem Strumiłłą.

Pod koniec istnienia Polski Ludowej autorowi zlecono niektóre działania dyplomatyczne na forum Układu Warszawskiego. Jest to dla niego okazją do przyjrzenia się ówczesnym liderom państw komunistycznych w czasie ich spotkań na szczycie tego sojuszu. Opisuje wrażenia z kontaktów z nimi, a także mechanizmy satelickiego zniewolenia państw Europy Środkowo-Wschodniej od Związku Radzieckiego.

Czwarta część wspomnień to życie i praca po odzyskaniu suwerenności, dylematów transformacji i okresu przejściowego i rozliczeń z poprzednim systemem. Autor otrzymuje ważne stanowiska w MSZ, współpracuje blisko z Krzysztofem Skubiszewskim, Bronisławem Geremkiem, Władysławem Bartoszewskim i innymi sternikami polskiej dyplomacji w odrodzonym i wolnym państwie. Negocjuje i opracowuje traktaty budujące nowy ład europejski, po upadku systemu jałtańskiego. Minister Geremek, jako urzędujący przewodniczący Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, wysyła go wtedy do kilku punktów zapalnych: Czeczenii (spotka tam m.in. osławionego terrorystę Szamila Basajewa), Południowej Osetii, Górskiego Karabachu, Kosowa, z misjami pokojowymi, które autor barwnie opisuje.
Kolejne placówki zagraniczne to Wiedeń, Madryt i Bruksela, już w III RP i w charakterze ambasadora. Pierwsza to stałe przedstawicielstwo RP przy organizacjach międzynarodowych i przywracanie należnego miejsca Polski w ich działalności, to współpraca z Władysławem Bartoszewskim i poetką Ewą. Lipską. Druga to praca w Hiszpanii, , ciekawe zetknięcie z dworem królewskim oraz z Księstwem Andory. Wreszcie trzecia, placówka przy NATO w Brukseli, to współkształtowanie sojuszu na rzecz polskich interesów bezpieczeństwa, życiowe problemy współpracy cywilów i wojskowych, funkcja dziekana Rady Północnoatlantyckiej oraz epizod IV RP z perspektywy polskiego ambasadora, który jako jedyny dyplomata był przedstawicielem dyplomatycznym wysokiej rangi w układzie Warszawskim, a potem w NATO.
Ostatnia część wspomnień to życie po życiu zawodowym, działalność w organizacjach pozarządowych, habilitacja i zmiana zawodu, podsumowanie półwiecznej kariery w dyplomacji.

PREMIERA KSIĄŻKI 12 CZERWCA
 

Reklama