Newsletter "Stosunków Międzynarodowych"

dostarcza 
Podaj swój adres e-mail:


„Świat w sieci. Państwa, społeczeństwa, ludzie. W poszukiwaniu nowego paradygmatu bezpieczeństwa narodowego”

Autorzy: 
Andrzej Kozłowski

Zdaniem niektórych naukowców istniejące paradygmaty w nauce o stosunkach międzynarodowych nie są już w stanie wyjaśniać zmian obecnie zachodzących w świecie. Stąd też pomysł na niniejszą książkę, której autor dąży do stworzenia nowego paradygmatu bezpieczeństwa.

Tworzenie paradygmatów, czyli spójnych zbiorów pojęć i teorii stanowiących podstawy danej nauki, należy do jednego z najtrudniejszych zadań dla naukowca. W szczególności w dziedzinie nauk społecznych, gdzie dynamicznie zmieniający się ich charakter oraz wiele różnych elementów mających wpływ na badania stanowi wyjątkowo wymagające zadanie. Twórca pojęcia, amerykański badacz Thomas Khun, pisał że paradygmatu nie kwestionuje się aż do czasu, kiedy jest on twórczo poznawczy, czyli za jego pomocą można tworzyć teorie szczegółowe zgodne z danymi doświadczalnymi.

Polski profesor Tomasz R. Aleksandrowicz, wykładowca m.in. Collegium Civitas, czy Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku twierdzi, że istniejące paradygmaty w nauce o stosunkach międzynarodowych, takie jak teoria realistyczna czy liberalna, nie są już w stanie wyjaśniać zmian obecnie zachodzących na arenie międzynarodowej i w międzynarodowym systemie bezpieczeństwa. Dlatego też zdecydował się na napisanie pracy zatytułowanej „Świat w sieci. Państwa, społeczeństwa, ludzie. W poszukiwaniu nowego paradygmatu bezpieczeństwa narodowego.” Główny cel swojej nowej książki zawarł w tytule i rozwinął we wstępie do pracy. Autor dąży do stworzenia nowego paradygmatu bezpieczeństwa w świecie sieci składającym się z podmiotów państwowych, których rola zmniejsza się, oraz prywatnych, uzyskujących obecnie coraz większą pozycję i siłę. T. R. Aleksandrowicz argumentuje, że poprzednie paradygmaty powstały w postwestfalskim porządku międzynarodowym, który obecnie nie odzwierciedla świata stosunków międzynarodowych oraz zmian dokonujących się w nim.

Autor podzielił swoją pracę na osiem rozdziałów. Pierwszy z nich dotyczy zmian na arenie międzynarodowej będących efektem globalizacji. Autor pisze o spadku pozycji państwa oraz pojawieniu się nowych, konkurencyjnych względem niego, podmiotów prywatnych. Drugi, trzeci i czwarty rozdział poświęcone są rewolucji informacyjnej, jej skutkom i przemianom, które niesie dla środowiska bezpieczeństwa oraz kształtu władzy i społeczeństwa. Rozdział piąty omawia przemiany w prawie międzynarodowym. Autor wykazuje, jak obecne zapisy nie pasują do obecnych zmian zachodzących na arenie międzynarodowej. Sztandarowym przykładem są tutaj prawne klasyfikacje cyberataków. Rozdział szósty stanowi meritum pracy i omawia nowy paradygmat, który autor określa, jako znajdujący się w in statu nascendi. Jego zdaniem wciąż jest dużo do opisania i dodania, ale można już wyodrębnić pewne elementy kształtującego się paradygmatu. Rozdział siódmy omawia konkretny przypadek państwa - Polski, jej strategii i struktur bezpieczeństwa w sieciowym paradygmacie bezpieczeństwa. Autor analizuje czy polskie dokumenty strategiczne biorą pod uwagę sieciowy charakter obecnego bezpieczeństwa i dochodzi do pozytywnych wniosków. Ostatni, ósmy rozdział dotyczy futurologii, a konkretnie próby opisania jak może wyglądać świat w 2025 roku. Sam T. R. Aleksandrowicz zauważa, że nie przewiduje on przyszłości, tylko identyfikuje najbardziej prawdopodobne trendy, które rozpoczęły się wcześniej i cały czas trwają. Na końcu pracy, czytelnik znajdzie zakończenie oraz bogaty zbiór bibliografii i źródeł wykorzystanych w pracy.

Autor książki osiągnął zamierzony cel, faktycznie tworząc podwaliny pod nowy paradygmat bezpieczeństwa, krok po kroku opisując główne przemiany, które w jego opinii doprowadziły do jego powstania. Ogromnym plusem tej naukowej pracy jest łatwość odbioru tej książki, która jednocześnie stanowi rozprawę habilitacyjną autora, ale sięgnąć po nią może praktycznie każdy czytelnik. Pracę czyta się niezwykle łatwo, a T. R. Aleksandrowicz nie ogranicza się tylko do suchej analizy faktów i nadmiernego teoretyzowania, często podając konkretne przykłady, które są bardzo aktualne, jak np. sposób działania propagandy rosyjskiej w kontekście kryzysu na Ukrainie. Niezwykle interesujący jest ostatni rozdział poświęcony prognozom odnośnie wydarzeń w przyszłości, w którym to autor wyjaśnia w jaki sposób można badać pewne trendy wskazujące co może się wydarzyć za 10 lat. Wprowadza też tajemnicze pojęcie „czarnych łabędzi” oznaczające wydarzenia niedające się przewidzieć, jak np. arabska wiosna. Co do wad pracy to z niektórymi twierdzeniami z rozdziału poświęconego koncepcji bezpieczeństwa Rzeczpospolitej Polski w świecie sieci można się nie zgadzać. Autor podtrzymuje tezę o niewielkim ryzyku wybuchu konfliktu w bliskim sąsiedztwie UE i NATO, a obecnie właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia. Wcześniejsze opisy dotyczące wojny informacyjnej prowadzonej przez Rosję na Ukrainie wskazują, że książka została zaktualizowana o najnowsze wydarzenia. Dlatego też z rozdziałem poświęconym Polsce powinno stać się to samo.

Od strony technicznej, pracy nie można niczego zarzucić. Wydawnictwo Difin jak zawsze stanęło na wysokości zadania, dostarczając książkę z wyrazistą okładką, oddającą istotę pracy.

Podsumowując, praca T. R. Aleksandrowicza zasługuje na szczególną uwagę. Stanowi istotny wkład do badań nad bezpieczeństwem starając się ująć problemy i zagrożenia współczesnego świata z innej perspektywy - świata sieci. Książkę tą czyta się bardzo przyjemnie i dla każdego zainteresowanego obecnymi przemianami na arenie międzynarodowej jest to pozycja obowiązkowa do przeczytania.

Tomasz R. Aleksandrowicz
„Świat w sieci. Państwa, społeczeństwa, ludzie. W poszukiwaniu nowego paradygmatu bezpieczeństwa narodowego”
Wydawnictwo Difin
Warszawa 2014
s. 257.

Tags:

Reklama